Przekraczanie Rubikonu (extra). Niezwykłe miejsce

Właściwie nie myślałem w ten sposób o tym miejscu. Do wczoraj.

Neue Galerie w Nowym Jorku, to prywatne, fundacyjne muzeum, które jest instytucją cokolwiek niezwykłą na mapie kulturalnej miasta.

Upowszechnia wiedzę na temat kultury i sztuki Niemiec i Austrii. W swoim programie i w obrębie wystawy stałej jest przypomnieniem tego, co w sztuce obu tych państw było awangardowego na początku 20. wieku, a co z taką precyzją i szowinistycznym nastawieniem ścigały rządy nazistów w jednym i drugim kraju (nawet po to, by potem cynicznie wyprzedawać tę sztukę za granicą…).

To dosyć ważna uwaga, bo w oczywisty sposób pozycjonuje to muzeum i czyni je swoistym azylem niemieckojęzycznych środowisk Nowego Jorku i USA, które przed ponad ośmioma dekadami musiały emigrować z III Rzeszy i Austrii.

Byli to głównie niemieccy i austriaccy Żydzi. Mocno zasymilowani, kulturowo związani z tradycją niemieckojęzyczną, a mimo to w amoku antysemickiej histerii i nienawiści pozbawieni zostali prawa do bycia częścią społeczeństw w obu tych państwach. Emigrowali, czasami ratując nie tylko życie, ale  właśnie sztukę, także tę wynaturzoną (Entartete Kunst) , jak z pogardą o niej mówili i pisali naziści.

Wspomnienie i tego miejsca, o którym pisałem już na moim blogu przy okazji wystawy Metropolis i ludzi, którzy je stworzyli, powróciło po obejrzeniu filmu Złota dama (2014, reż. Simon Curtis).

To krótko przypomnę, historia odzyskania przez Marię Altmann, spadkobierczyni rodziny Bloch-Bauer obrazu „Złota Adele”, który po 1938 roku trafił do galerii wiedeńskiego Belvedere i przebywał tam do 2006 roku. Ikoniczny obraz Gustava Klimta z 1907 roku, był jednym z pięciu zagrabionych przez nazistowskie władze Austrii rodzinie Bloch-Bauer i jednym z dziesiątków tysięcy odebranych prawowitym właścicielom, głównie wywodzącym się ze środowisk Żydów austriackich. Losy i tego procesu (w istocie kilku postępowań) i w ogóle odzyskiwania zagrabionych dóbr kultury, to już dzisiaj pokaźna literatura i materia do przemyśleń na temat tego, że II wojna światowa to proces wciąż niezakończony, a jego bodaj ostatnimi, niemymi ofiarami są nadal nieodzyskane i zagrabione dzieła sztuki, dobra kultury.

Co łączy i film i obraz ze sportretowaną na nim Adelą Bauer, no i wreszcie Neue Galerie, położoną  jak i pozostałe najważniejsze muzea Nowego Jorku przy prestiżowej Museum Mile (części 5th Avenue)?

Tam właśnie, gdy zakończony został już proces o restytucję obrazów, trafiła (kupiona za 135 mln dolarów przez Ronalda Laudera) Złota Adele

Podążając od MET do Guggenheim Museum, warto wpaść do Neue Galerie, by zobaczyć i obraz, i przekonać się, co nie jest takie oczywiste, że czasami sprawiedliwość zwycięża, a Dawid raz jeszcze pokonuje Goliata. I wszystko to za jedyne 20 dolarów. Niewiele, by odzyskać wiarę w człowieka i zaglądać głęboko w oczy Adele…

***

Żrodło reprodukcji obrazu: http://kobietyihistoria.blogspot.com/2015/08/zota-adela-i-zelazna-maria.html

NG

Portret Adeli Bloch-Bauer, Złota Adela, (Gustav Klimt, 1907: Neue Galerie, NYC)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *