Nad Kanałem Młynówki

Nie planowałem tego, że idąc wzdłuż Kanału Młynówki, dopadnie mnie niewidziany obraz Nocy Kryształowej. Zdominuje moje emocje, uczucia. Nie wiedziałem zbyt wiele o przebiegu Nocy w Opolu. Nie wiedziałem o tym, że by spalić synagogę,  nocą zawleczono pod nią rabina Hansa Hirschberga. W nocnej koszuli, nocą rozlewał mozolnie benzynę we wnętrzu synagogi i zmuszony przez nazistów, podpalił dom modlitwy. Dzisiaj poza kamieniem z pamiątkową tablicą, jedynym widomy znakiem istnienia synagogi […]

Puste krzesła

Patrzę z empor (babińca) synagogi pod Białym Bocianem na jej posadzkę i widzę gwiazdę Dawida, na której stoją rzędy pustych o tej porze krzeseł. Ten obraz wydaje mi się więcej niż symboliczny dla losów Żydów na Śląsku. Są i ich nie ma… Żydzi wrocławscy, jak do pewnego stopnia udowadnia  Maciej Łagiewski w swojej książce pod tym samym tytułem (kolejne trzecie wydanie kupiłem właśnie we Wrocławiu), odegrali niezwykle istotną […]

Czyja walizka?

Czyja walizka? Impulsem do napisanie tego wpisu były losy walizki należącej do ojca Michel Leleu Levi. To jedna  z czterech tysięcy walizek, jakie znajdują się w zbiorach w byłym obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau. Dzisiaj można ją zobaczyć w paryskim Muzeum Pamięci Shoah na wystawie stałej. To tzw. długotrwałe wypożyczenie. To historia, która rodzi pytanie o to do kogo należy historia i przedmioty tej historii. Gdzie kończy się prawo do własności, a gdzie […]

Pustka i anioł grający na dachu.

Tarnów. Grudniowy dzień. Taki zapis z dawnej dzielnicy (żydowskiej). Pustka, w której nie ma nawet miejsca na nostalgię. Mijam miejsce, gdzie czas się zatrzymał i powstawał „Młyn i krzyż”. Czas wracać na Śląsk. Ulga, nie oglądam się za siebie.      

Koncert w synagodze / Concert in synagoge

Zapis z koncertu W synagodze w Krnovie słuchałem koncertu muzyki żydowskiej. Muzyka i słowa. Teksty wierszy przypominały sceny z dzieciństwa. Oniemiałe oczy dziecka patrzyły, jak krople parafiny, jak łzy dorosłych, płynęły po chanukowej menorze i zamierały martwe. Jaegerndorf 1938. Muzyka, wypełniała martwą przestrzeń synagogi, z której Boga wyprowadzono nocą i zamieniono jego dom, na skład rzeczy niepotrzebnych. Zostały Tora i nazwiska wiernych, którzy nie chcieli odejść. Zabrano […]

Opawska Synagoga

Powróciła na moment. Opawska synagoga Jest. Zdjęcie przywraca jej fizyczność, kształt, materię elewacji. Na ulicy – poruszenie. Pojawiają się dawne, niewidziane postaci. W pobliskim domu synagogalnym, chwalą już innego (?) Boga. Na cegłach ślady. Odciski palców nawet nie tych, którzy z mozołem układali mur, lecz osób, które te cegły powołały do życia, uformowały. Robotników, którzy wkładali je do pieca i wciąż ciepłe, wyciągali z jego czeluści. Zachwycają mnie […]

Byli, powrócili… Synagoga w Karniowie. Szkic pierwszy

Zaledwie od kilkunastu miesięcy cieszy oko i jest wyróżniając się swoją sylwetką w pierzei ulicy Soukenickiej. Jedyna taka synagoga na terenie Śląska Opawskiego. Jest, o czym przekonuje wnętrze dawnej świątyni, czymś więcej niż dawną synagogą. To miejsce upamiętniające żydowską społeczność tego regionu. Przypomnieniem dokonań Żydów Śląska Opawskiego jest zorganizowana na emporach reformowanej synagogi, naprawdę interesująca wystawa prezentująca wkład tej społeczności w życie gospodarcze i społeczne […]