Jerozolima. Esej fotograficzny – pierwszy . Izrael (5)

Trudno jest coś napisać o tym miejscu, czego by nie napisano. Nie zabrzmi oryginalnie informacja, że ma więcej imion niż większość miast na świecie. Syjon, Jeruzalem, Ariel, miasto Dawidowe… Jerozolima.

Podróż z Tel Awiwu, do centralnego dworca Jerozolimy, zajmuje około 50 minut. Autobus nr 405, wyposażony w doskonałe łącze internetowe (jak wszystkie tutaj), mknie z przedmieść Tel Awiwu do Jerozolimy, unosząc na swym pokładzie ludzi takich jak ja, turystów, ale zdecydowanie dominują młodzi Izraelczycy. Większość z nich to żołnierze i żołnierki. Bertolt Brecht byłby zadziwiony tą zamianą sprawnej markietanki Mutter Courage, na równie przebojową kobietę-żołnierza, noszącego ciężki worek z czymś tam i karabin.

Kipy pasażerów widziane z tylu autobusu rytmicznie falują, gdy bierzemy kolejne zakręty wzgórz, zanim docieramy do Jerozolimy.

Izrael, z perspektywy nie-pielgrzyma jest co najmniej tyle wart, co doświadczenie pielgrzymie. Patrzę przez szybę autokaru i widzę z rzadka opuszczone osiedla w dolinach. Przypominają mi to, co w jakimś sensie jest niemal biblijnym wyobrażeniem tej ziemi. Kamienne domy, małe okna, sterczące drzewa oliwne w ich otoczeniu.

Podróż do i po Izraelu oznacza, że w miejsce tego co wokół i co naprawdę, wypełniamy swoją pamięć obrazami Ziemi Świętej do jakiej mentalnie tęsknimy, jaką znamy z literatury, Biblii lub po prostu z naszych o tym miejscu wyobrażeń. Przypomina mi to poszukiwania Japonii, jakiej podejmują się turyści przybywający na wyspy i mający w głowie, w miejsce wrażliwości na to co zobaczą, obrazy wyniesione z drzeworytów Hiroshige, kadrów Kurosawy, czy komiksów manga. W końcu nie widza niczego i wracają rozczarowani.

Jerozolima wita mnie wiszącym mostem Harfą Dawida, który znajduje się w pobliżu dworca autobusowego i – co z uwagą zauważam – niemal w sąsiedztwie izraelskiego ministerstwa finansów.

Kilka kroków dalej, znajduję przystanek tramwaju linii nr 1 i po pomocy udzielonej mi przez uczynnego pracownika komunikacji miejskiej mam w ręku bilet na podróż w okolice starego miasta i Bramy Nowej w pobliżu Wieży Dawida. Po raz kolejny przekonuję się w Izraelu, jak w niewielkim stopniu pomaga tutaj j. angielski. Przynajmniej automat do biletów nie mówi w tym języku i bez pomocy odzianego w pomarańczową kurtkę pracownika  pomagającego takim nieszczęśnikom jak ja, spędziłbym przy nim dodatkowe minuty, odczytując nieznany mi hebrajski, oczywiście zapominając, że mam czytać  od prawej do lewej i poszukiwać sensów, których nie odnajdę.

Sunę ulicami miasta w nowoczesnym cielsku tramwaju. Kilkadziesiąt minut i docieram w okolice miejscowego ratusza. Tuż obok wyrastają mury starego miasta. Biały i żółciejący kamień z jakiego wzniesiono Jerozolimę daje mi poczucie przynależenia i bezpieczeństwa. Odtąd będzie mi towarzyszył przez cały czas. Nie mogę inaczej widzieć tego miasta, niż przez pryzmat bieli jego kamieni.

Jest też inna perspektywa. Sugestywne i porywające wizje bł. Anny Katarzyny Emmerich. Idealne wprowadzenie do tego, by przejście przez stacje drogi krzyżowej na Via Dolorosa, stało się czymś więcej niż prostym spacerem, przerywanym głosami sprzedawców i potknięć o schody lub zderzeń z innymi przechodniami. Zanurzam się w miasto.

Jerozolima. Zapis fotograficzny pewnego wczesnomarcowego dnia.

Terra sancta Holy Land (Christian Section)

Własna droga / My own way (Jerozolima, 2017) Na ulicy / In the street (Jerozolima- Jerusalem, Israel, 2017)

Scene in the city / Sena uliczna (Jerozolima) Heading for the Western Wall / Jadac w stronę Murru Zachodniego (Jerozolima, 2017)

Via Dolorosa, Jeruzalem Droga. Stacja trzecia. Via Dolorosa Station 3.

 Jerusalem web /Pajęczyna Jeruzalem Uliczki Starego Miasta - Złota Kopuła

 Pepek świata / The very center of the world (Jerusalem, The Church of the Holy Sepulchre)

The place/ To miejsce (The Church of the Holy Sepulchre - Bazylika Grobu Bożego)

 Holy Sepulchre / Grób Boży (Jerozolima) Kaplica Grób Boży po remoncie / The Chapel of the Holy Sepulchre (after renovation in early 2017)

Kobiety na Gogocie / Women on Calvary(The Church of the Holy Sepulchre / Bazylika Grobu Bożego)  Golgota / Calvary

Orthodox monk / Mnich ortodoksyjny 

Krzyże / Crosses (left by Crusaders)

 Meeting / Spotkanie (Jerozolima, Bazylika Grobu)

Dotknięcie / Touch (Stone of the last The Stone of Anointing) Dotyk / Touch (2nd version)

Western Wall / Ściana Zachodnia (1) Western Wall / Ściana Zachodnia (2) Western Wall / Ściana Zachodnia (3)

Popatrz! / See there! Western Wall / Ściana Zachodnia, Jerozolima At the Western Wall / Przy Murze Zachodnim

Modlitwa / A Prayer (Jerozolima)

Flagi / Israel (Old Jerusalem, Jeiwish Section)

Coming out of the shadow / Wychodzenie z cienia (Latin Section, Jerusalem)

Co ja tutaj robię? What Am I doing here (Jewish Section, Jerusalem)  

Starwberries / Truskawki (Close to Damascus Gate / Pobliże Bramy Damaszku ( Jeruzalem) Handlarz dywanów (Jeruzalem) / Salesman of the carpets, Jerusalem

Wspinaczka do nieba / Stairway to heaven (Western Wall)

Paradies'gardens / Rajskie ogrody (Jeruzalem) Mon over the city / Księżyc nad miastem

Ziemia Święta / Holy Land. Spojrzenie / A Glimpse (1)

Zapis podróży. Wrażeń. Marzec 2013 roku. Pierwsze spotkanie z Izraelem, Palestyną.

Notatnik subiektywny, pozbawiony potrzeby kategoryzacji.

Zdjęcia wyciągnięte z archiwum, odkurzone.

Fragment, spojrzenie, a glimpse…

***

The record of the journey. Impressions. March of the year 2013. The first visit to Israel and to Palestine…

Subjective notes, done without the  need to place motives in any specific order.

Taken from the personal archives. The dust been taken off to recall the colors and shadows…

A piece, a glimipse, spojrzenie…

Początek. Lotnisko Bena Guriona, Tel Awiw / The Beginning. Ben Gurion Airport, Tel Aviv

Via Dolorosa - Rzymska droga / Via Dolorosa (Roman Road) (Jerusalem)

W drodze na targ / Going to the market (Jerusalem in the morning)

 Idący / A walking man (Jeruzalem, Jerusalem)

Grób Boży / Holy Sepulchre (Jerusalem)

Krzyże, Krzyżyki, krzesło... / Crosses, Coptic crosses and a chair (the Monastery of the Egyptian Coptic Monks, Jerusalem)

Światło / Light (Grób Boży - Holy Sepulchre, Jerusalem)

Wetern Wall / Mur Zachodni (Jerozolima, Jerusalem)

Ściana Płaczu, część kobieca / The Wailing Wall, female section

Biblioteka / Library (The Western Wall / Ściana Płaczu, Jerusalem)

  Ściana Zachodnia / The Western Wall /

 Standstill - Zatrzymanie (The Wailing Wall / Ściana Płaczu ) Tak, słucham? / Yes, who's on line? (The Western Wall / Ściana płaczu)

Prośby i modlitwy / Requests & Prayers (Western Wall)

Góra Oliwna / Mount of Olives (to the right)

Dolina Cedronu, Grób Zachariasza / Kidron Valley, Tomb of Zechariah (Jerusalem)

Mur / Wall (on the Israeli-Palestinian Border; illegal photo since the tourists are discouraged to take any)

 

 

Pielgrzymowanie. Jerozolima Męki Pańskiej

Wędrówki śladami męki i śmierci Chrystusa w Jerozolimie, to spotkanie światów: sacrum i profanum. Sfery te zresztą przenikają się czasami bardzo niejednoznacznie…

Bo czymże innym jak swoistą ambiwalencją dla przestrzeni sacrum jest status quo obowiązujący w Bazylice Grobu Pańskiego od połowy XIX wieku (ostatnie firmany sułtana osmańskiego z 1852 i 1853 roku). Nie sam status naturalnie, precyzyjnie określający rozgraniczenie praw poszczególnych kościołów w obrębie świątyni, lecz jego następstwa. Postawa najpotężniejszych rodzin religii chrześcijańskich (Ormian, koptów, prawosławnych i katolików), które nie potrafią wyjść poza własne ograniczenia. Skutkiem tego jest widoczna niechęć, skłócenie, a w efekcie stan zaniedbania i opuszczenia, którego doświadczamy niemal na każdym kroku w jednej z najważniejszych świątyni chrześcijaństwa…

Do Bazyliki nie wchodzimy pierwotnym wejściem  (jest zamknięte; należy bodaj do Ormian lub prawosławnych, w sumie jakie to ma znaczenie do kogo, skoro zamknięte?), wielokrotnie potykamy się o śmieci, a wiele z miejsc w kościele, ma raczej piwniczny niż sakralny wymiar. Są odrapane, brudne, pachnące wilgocią i tym co w nich zostało. Świątynia, bywa remontowana tylko po to, by przeciwdziałać ewentualnym katastrofom budowlanym. Bodaj najbardziej spektakularnym przykładem tego stanu rzeczy jest stalowa konstrukcja Anastasis (budowli skrywającej grób Chrysytusa) opinająca ją „ratowniczo” od… 1947 roku.

W Bazylice trwa typowy dla tego miasta i trzech dominujących tu religii rwetes. Niemal taki sam jaki spotkamy na uliczkach Via Dolorosa. Hałas, atmosfera rozpięta między piknikiem, a miejscem naznaczonym.

Pielgrzymi w pospiechu przechodzą przez trasę w obrębie Bazyliki. Prędzej czy później trafiają do kolejki stojącej do grobu Chrystusowego, gdzie – gdy bywa bardziej gorąco – porządku poza mnichami prawosławnymi, strzeże izraelska policja.

Lśniąca powierzchnia kamienia ostatniego namaszczenia (pochodzi w istocie z początku XIX wieku) bywa tak samo celem adoracji wiernych, jak i nachalnych czynności poświęcania wszystkiego co znajdzie się w plecaku turysty, pielgrzyma, czy handlarza „świętościami”. Tam ich wino z Ziemi Świętej, staje się jeszcze bardziej święte, bo na kilka sekund położone na zimnym kamieniu. Na marmurze lądują też liczne woreczki ziemi z Ziemi Świętej, różańce, części garderoby…

Miniaturowa forma Grobu Bożego („pomniejszona” skalą całej Bazyliki) spętana w stalowym uchwycie, stoi poczerniona, ogorzała od tysięcy świec, których światło niesie modlitwę wiernych lub jest rodzajem upamiętnienia obecności w tym miejscu.To dla tych,  dla których bazylika, to jedna z wielu i kolejnych atrakcji Jerozolimy…

Trudno jest w tym miejscu znaleźć  czas i miejsce na coś, co nazwać można wyciszeniem, rozmową wewnętrzną, chwilą modlitwy…

Ale też wiem, że istotną zmianą która nastąpiła od czasu mojego pobytu w Jerozolimie, jest i to także, że wymiar tamtych zdarzeń nabrał zupełnie nowego, konkretnego kształtu. Mogę z obrazem tym polemizować, spierać się o to jaki jest (wówczas gdy rozczarowuje lub zaskakuje), ale jest ze mną i już pozostanie.

 

Droga (Jerozolima, 2013) Życie o poranku na Via (Jerozolima, 2013)

Kaplica Adama (pod Skałą Golgoty)  (Jerozolima, 2013)

"Niewiasty nakładły wonności do martwych rąk, koło nóg i pod nogi" (z objawienia Bł. Anny Emmerich) (Jerozolima, 2013; kamień ostatniego namaszczenia)

Grób (Jerozolima, 2013) Grób i pielgrzymi (Jerozolima, 2013)

Świece przy Grobie (Jerozolima, 2013)

Wejście do Grobu... (Jerozolima, 2013)

Historia zapisana... Krzyżowcy (kaplica św. Heleny; Jerozolima 2013)

Miejsce (umieszczenia Krzyża Świętego; Jerozolima, 2013)